Er is geen waarheid, alleen perspectieven

Eén van mijn belangrijkste geloofsopvattingen als romanticus is mijn skeptische blik op het concept ‘waarheid’. Voor wie geinteresseerd is in romantiek en de film nog niet gezien heeft, raad ik Don Juan DeMarco aan als een mooie introductie.

Johnny Depp weet in deze film een onwijs belangrijk onderdeel van romantiek over te brengen: wat wij als waarheid en realiteit zien, hoeft niet onze waarheid te zijn.

Ik zal een voorbeeld uit de film geven. Johnny Depp wordt opgenomen in een gesticht omdat hij als ‘krankzinnig’ wordt bestempeld. Maar hij besluit zijn nieuwe omgeving niet als een ‘gesticht’ te behandelen, maar als ‘de Villa van Don Octavio de Florenca’, waar hij te gast is.

Zijn omgeving is nog steeds hetzelfde als voorheen, hij moet nog steeds dezelfde pilletjes slikken. Maar zijn beleving van de omgeving wordt een stuk positiever, waardoor hij zijn leven een stuk mooier maakt.

Waarheid in de natuurkunde

Maar ook in het echte leven wordt er steeds vaker getwijfeld aan de term ‘waarheid’. Een paar decennia geleden is het concept ‘kwantummechanica’ ontstaan, waar nog veel mensen moeite mee hebben. Begrijpelijk, want het brengt het hele concept van ‘wat wij weten’ opnieuw weer aan het wankelen.

Kwantummechanica zegt dat alles om ons heen continu in beweging is. Pas als wij iets waarnemen neemt het een vaste vorm aan die wij kunnen observeren. Dat houdt in dat als wij iets niet waarnemen, wij onmogelijk kunnen weten hoe iets eruit ziet. Wij nemen aan dat als wij nu naar buiten zouden kijken, de lucht nog steeds blauw is. Maar dat is eigenlijk best een grote aanname.

Het feit dat ik op dit moment een pen laat vallen, en dat deze op de grond valt, geeft geen garantie dat dat over 1 minuut nog steeds gebeurd. En toch vallen wij allemaal in de valkuil dat wij altijd aannemen dat dit blijft gebeuren. Uiteindelijk heeft het zelfs iets magisch dat alles om ons heen zo structureel logisch is dat deze aannames zo vaak uitkomen.

Waarheid van onze zintuigen

Uitgaande van deze vorige concepten houdt dit in dat wij alleen over ‘waarheid’ kunnen praten als het gaat om dingen die wij al hebben waargenomen. Dingen die wij hebben gezien.

Fout. Ook dat kunnen we helaas niet.

Het probleem is namelijk dat de zintuigen van de mens (en van alles dat wij ontwikkelen) beperkt is. Onze oren kunnen maar een bepaald frequentiebereik horen. Daarom horen wij vleermuizen ook niet communiceren. Deze dieren communiceren op een frequentie die wij niet kunnen waarnemen. En dit geldt niet alleen voor onze oren. Ook onze ogen zijn beperkt. Wij kunnen maar een deel van het volledige lichtspectrum zien met onze ogen.

Dus wat blijft er dan nog over van het concept ‘waarheid’?… Vrij weinig.

Het enige dat wij onder het mom van ‘waarheid’ kunnen zeggen, is bijvoorbeeld “Zodra ik de pen losliet op moment X, zag ik deze op de grond vallen”. Het gaat hierbij om een persoonlijke waarneming die in het verleden lag.

En dat is waarom ik het concept ‘waarheid’ voor mezelf heb verworpen. Je hebt er vrij weinig aan en het zorgt voornamelijk voor verwarring en ruzie (‘nee dit is waar! jij hebt ongelijk!’).

Waarheden –> Perspectieven

Maar ik geloof wel in iets anders. Ik geloof in perspectieven. Perspectieven lijken op waarheden, maar er zit één groot verschil tussen. Een perspectief is persoonlijk, of groepsgebonden.

Ik laat het even inzinken.

Dat houdt in dat een perspectief (bewust of onbewust) gekozen is door een individu. En ieder individu kiest (bewust of onbewust) voor bepaalde perspectieven (wetenschap is waarheid, zwaartekracht zal altijd blijven werken, God bestaat). Je zou dat kunnen vertalen in wat een persoon gelooft. En dat perspectief wordt vervolgens waarheid voor dat persoon.

In mijn eigen geloof (dit is mijn perspectief dus!) ga ik nog een stapje verder. Namelijk dat als jij ergens in gelooft, jij in staat bent om dat waar te nemen.

Voorbeeldtijd! Mike gelooft dat spoken bestaan. Dat is een perspectief van Mike. En daarmee is dat een waarheid voor Mike (en alleen voor Mike). Gisteren heeft Mike een spook gezien.

Dit klinkt misschien een beetje bizar, maar volgens mijn geloofsopvatting is dit mogelijk. En ik vind het geweldig dat dat mogelijk is!

Waarom geloof ik hierin?

Ik ben niet van plan mensen te overtuigen, maar ik wil wel beargumenteren waarom deze belangrijke geloofsopvatting bijzonder goed werkt voor mij.

Ik verwerp waarheid en realiteit niet compleet. Kennis is belangrijk om de wereld te kunnen begrijpen en met anderen te kunnen samenwerken. Ik maak echter het onderscheid om deze zaken niet als waarheid te onderkennen, maar als een perspectief dat ik deel met 95% van de bevolking.

Mijn geloof kan prima bestaan samen met het geloof van anderen. Het is niet conflicterend met dat van anderen en het geeft mijzelf ook de ruimte en flexibiliteit om op een (naar mijn mening) respectvolle manier te praten met iemand die bijvoorbeeld in God gelooft.

En de allerbelangrijkste. Ik ben vrij om te kiezen in de perspectieven waar ik in wil geloven. Voor mij is ‘maar het is waar!’ geen argument om in een perspectief te geloven. Ik ben meer geinteresseerd in de vraag ‘zal dit perspectief mijn leven verrijken?’. Hierdoor kan ik bewust kiezen voor de perspectieven die (naar mijn mening) mijn leven het mooist maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *